Hugo Steinhaus



Hugo Dionizy Steinhaus urodził się 14 stycznia 1887 r. w Jaśle. Gimnazjum ukończył w Jaśle w roku 1905. Studiował filozofię i matematykę we Lwowie. Doktoryzował się w Getyndze w 1911 roku i tam rozpoczął badania nad teorią szeregów trygonometrycznych, które później rozszerzył na teorię funkcji rzeczywistych, analizę funkcjonalną i szeregi ortogonalne. w 1920 roku został profesorem uniwersytetu lwowskiego, gdzie pracował do wybuchu wojny. W latach międzywojennych opublikował około 70 prac. Od 1924 r. współpracował ściśle z jednym z największych talentów matematycznych tego wieku Stefanem Banachem.
Początkowy okres II wojny światowej spędził we Lwowie, potem ukrywał się m.in. na Podkarpaciu, od listopada 1945 r. zamieszkał we Wrocławiu. Po wojnie był współorganizatorem Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego. Stał na czele matematyków, których prace dotyczą zastosowań matematyki do techniki, fizyki, geografii, biologii, medycyny, sportu. Jest autorem kilku publikacji popularnonaukowych, z których największe powodzenie zdobył Kalejdoskop matematyczny, tłumaczony na kilkadziesiąt  języków. Pracował w Instytucie Matematyki PAN, w Komisji Pomiarów Antropologicznych, redagował "Zastosowania Matematyki". Został laureatem wielu nagród i odznaczeń państwowych oraz doktorem honoris causa kilku uniwersytetów. W roku 1965 otrzymał honorowe obywatelstwo Jasła, w czasie obchodów 600-lecia miasta.
Hugo Steinhaus zmarł 25 lutego 1972 r. we Wrocławiu, mając 85 lat. W jego pogrzebie brała udział delegacja z Jasła.

 

Co zostało po Steinhausie?

 

Był autorem wielu zadań matematycznych. Oto jedno z nich:
W sali znajduje się n+1 osób (n>=1). Wykaż, że wśród nich istnieją takie dwie, które mają tę samą liczbę znajomych wśród osób przebywających w sali. Zakładamy, że jeśli osoba A zna osobę B, to również B zna osobę A.

 

Powszechnie uważa się, że był prekursorem działu matematyki zwanego teorią gier.
W arytmetyce zwany jest tzw. Problem Steinhausa, dotychczas częściowo tylko rozwiązany.  Tą nazwą określa się zagadnienie: czy przyporządkowując liczbie naturalnej sumę n - tych potęg jej cyfr otrzymamy po pewnej ilości kroków cykl zamknięty. Dotychczas tak wynika z dostępnej literatury , problem został rozwiązany całkowicie  dla n < 9.

 

Matematyk H. Steinhaus był także humanistą. Jest znany z licznych aforyzmów, a także tzw. hugenotków - oryginalnych nazw rzeczy dawno inaczej nazwanych, nieoczekiwanych interpretacji powszechnie używanych słów, powiedzeń. Zbiór literackiej twórczości tego słynnego wychowanka naszej Szkoły umieszczony jest w książce p.t. "Słownik racjonalny".

 

Zainteresowanych odsyłamy do stron:

 

Wikipedia - Hugo Steinhaus
Wikicytaty - Hugo Steinhaus
Nagroda im. Hugona Steinhausa